همچنين در برگيرندهء جوانب كلى و بهره‌گيرىهاى عام از آيه بود ، به گونه‌اى كه محدود به زمان خاصى نباشد . بنابراين اين كتاب هم مطالب تنزيل و تفسير را داشت و هم تأويل قرآن . » « 1 » مرحوم شيخ مفيد كه در دو كتاب اوائل المقالات و مسائل السرويه به مصحف على ( ع ) پرداخته ، در برابر اين شبهه كه اگر مصحف امير مؤمنان ( ع ) جداى از قرآن موجود است ، لازمه‌اش تحريف است ، مىنويسد : « قرآن كريم موجود ، نه كاستى كلمه‌اى ، آيه‌اى و سوره‌اى در بر ندارد ، اما آن چه كه در مصحف امير مؤمنان ( ع ) بوده ، از تأويل آيات و تفسير معانى و انطباق بر موضوعات و اشخاص ، كه ثابت و قطعى بوده است ، از آن برداشته شده است . اما لازم است گفته شود كه اين تأويل و تفسير و انطباق كه در مصحف حضرت بوده ، از كلام خدا نيست . » « 2 » در مسائل السرويه ، همين شبهه را با عبارت ديگر توضيح مىدهد و مىنويسد : « امير مؤمنان قرآنى را گردآورى كرد از اول تا آخر ، بنابر آن چه واجب بود تأليف گردد . حضرت سوره‌هاى مكى را بر مدنى ، و منسوخ را بر ناسخ مقدم داشت ، و هر چيزى را در جاى خود گذاشت . » « 3 » بنابراين ، تلقى علما و قرآن پژوهان از مصحف حضرت ، قرآن نبوده

--> ( 1 ) معرفت ، محمد هادى ، التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 / 292 . مشابه همين نقل را ابن حجر در الصواعق المحرقه / 126 طبع محمدية و 76 طبع ميمنيه ؛ ابن سيرين به نقل از سيوطى در الاتقان ، ج 1 / 204 ؛ طبقات كبرى ابن سعد ، 2 / 10 ؛ استيعاب در حاشيه الاصابه ، ج 2 / 252 آورده است . ( 2 ) مفيد ، مصنفات الشيخ المفيد ، ج 4 / 81 ( القول فى تأليف القرآن ) اوائل المقالات . قم ، المؤتمر العالمى . . . ، 1413 ق . ( 3 ) همان مدرك ، ج 7 / 79 ، المسألة التاسعة از كتاب المسائل السروية .